Świadkowie w procesie kościelnym: kto, ilu i o co pytani

Kto może być świadkiem

Osoba pełnoletnia, która ma własną wiedzę o stronach i o okolicznościach zawarcia małżeństwa.

• Rodzice i rodzeństwo: tak, i bardzo często są to najważniejsi świadkowie, bo znali strony przed ślubem.
• Przyjaciele i znajomi z tamtego okresu: tak.
• Nowy partner albo nowa partnerka: może zeznawać, ale zwykle wie mało o okresie, którego dotyczy sprawa.
• Ksiądz przygotowujący do ślubu: może zeznawać o tym, co widział w czasie przygotowań, w granicach obowiązującej go tajemnicy.
• Psycholog albo terapeuta: może zeznawać w zakresie, na który zwalnia go zgoda pacjenta i przepisy o tajemnicy zawodowej.

Ilu świadków potrzeba

Nie ma sztywnej liczby. W praktyce wskazuje się zwykle od trzech do sześciu osób, dobranych tak, żeby pokryły różne okresy i różne strony historii.

Lepiej wskazać trzy osoby, które naprawdę były blisko w czasie narzeczeństwa, niż dziesięć, które znają wyłącznie ostatnie lata małżeństwa. Sąd bada chwilę zawierania małżeństwa, więc świadek z tamtego okresu wnosi więcej niż świadek późniejszego kryzysu.

O co sąd pyta świadków

• Jak długo zna strony i skąd.
• Jak wyglądała relacja przed ślubem i jak zapadła decyzja o małżeństwie.
• Czy widział albo słyszał coś, co wskazywało na nacisk, wahanie albo zastrzeżenia którejś ze stron.
• Jak wyglądały pierwsze miesiące po ślubie.
• Co wie o okolicznościach rozpadu związku.

Czy świadek może odmówić

Może. Sąd kościelny nie dysponuje przymusem państwowym i nie ukarze osoby, która nie stawi się na przesłuchanie.

Dlatego warto uprzedzić osoby, które chce się wskazać, i zapytać, czy zgodzą się zeznawać. Nie chodzi o uzgadnianie treści zeznań, tylko o to, żeby wezwanie z sądu nie było dla nikogo zaskoczeniem.

Świadek mieszkający za granicą

Nie jest to przeszkoda. Sąd może zwrócić się o przesłuchanie do sądu kościelnego właściwego dla miejsca zamieszkania świadka. Wydłuża to postępowanie, ale nie wyklucza takiej osoby z listy.