Rozwód i rozstanie: jak to wygląda naprawdę

Sąd orzeka rozwód, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Sprawę rozpoznaje sąd okręgowy, opłata od pozwu wynosi 600 złotych. W wyroku sąd rozstrzyga nie tylko o samym rozwodzie, ale też o dzieciach, alimentach i sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania. Im więcej ustalicie sami przed rozprawą, tym krócej trwa reszta.

W skrócie

Czym jest
Sprawa sądowa, w której sąd rozwiązuje małżeństwo i przy okazji rozstrzyga sprawy dzieci, alimentów i mieszkania.
Czego nie oznacza
Nie jest automatycznym podziałem majątku ani rozliczeniem kredytu. To osobne sprawy, choć czasem da się je połączyć.
Kto może z tego skorzystać
Każdy małżonek, także wtedy, gdy druga strona nie chce rozwodu. Zgoda obojga nie jest warunkiem.
Co jest najważniejsze
Rozkład pożycia musi być zupełny i trwały. To jest przesłanka, którą sąd bada, a nie formalność do odhaczenia.

Kiedy sąd może orzec rozwód

Gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, czyli ustały więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza, i nie ma widoków na ich powrót.

Zupełny rozkład znaczy, że ustały wszystkie trzy więzi. Trwały znaczy, że nie ma podstaw, by oczekiwać powrotu do pożycia. Sam fakt, że mieszkacie osobno albo że jedno z was tak uważa, nie przesądza sprawy: bada to sąd (art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Są też sytuacje, w których sąd rozwodu nie orzeknie mimo rozkładu pożycia: gdy ucierpiałoby na tym dobro wspólnych małoletnich dzieci, gdy byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego albo gdy żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu, a druga strona nie zgadza się na rozwód (art. 56 § 2 i § 3).

O czym sąd rozstrzyga w wyroku

Wszystko to wynika z art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o kontaktach, jeśli rodzice sami się co do nich porozumieli.

  • O rozwiązaniu małżeństwa i o tym, czy orzeka o winie.
  • O władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem i o kontaktach z nim.
  • O tym, w jakiej wysokości każde z rodziców ponosi koszty utrzymania i wychowania dziecka.
  • O sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania na czas wspólnego w nim zamieszkiwania.
  • Na wniosek: o alimentach dla małżonka, o eksmisji, a czasem także o podziale majątku.

Ile to kosztuje

Opłata od pozwu o rozwód to 600 złotych. Gdy sąd orzeka rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, połowę tej opłaty zwraca z urzędu.

Osoba, której sytuacja materialna na to nie pozwala, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych razem z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątku.

  • Pozew o rozwód: 600 zł.
  • Rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek: sąd zwraca 300 zł po uprawomocnieniu wyroku.
  • Wniosek o podział majątku wspólnego: 1000 zł, a przy zgodnym projekcie podziału 300 zł.
  • Odpis aktu małżeństwa i aktów urodzenia dzieci: opłata skarbowa za każdy odpis.
  • Pełnomocnik: koszt umowny, poza opłatami sądowymi.

Co warto zrobić, zanim złożysz pozew

  • Spisz oś czasu: od kiedy nie ma pożycia, co się wydarzyło, kiedy zamieszkaliście osobno.
  • Zbierz dokumenty: odpis aktu małżeństwa, akty urodzenia dzieci, dokumenty o dochodach.
  • Policz koszty utrzymania dzieci, pozycja po pozycji, zamiast podawać jedną kwotę z głowy.
  • Ustal, co jest sporne, a co nie. To ta lista decyduje, ile sprawa potrwa.
  • Sprawdź, który sąd okręgowy jest właściwy dla twojego miejsca zamieszkania.

Najczęstsze nieporozumienia

  • Mit: Bez zgody drugiej strony rozwodu nie da się dostać.

    Fakt: Zgoda nie jest przesłanką rozwodu. Brak zgody wydłuża sprawę i zwykle oznacza orzekanie o winie, ale sam w sobie nie zamyka drogi.

  • Mit: Sąd przy rozwodzie dzieli majątek.

    Fakt: Co do zasady nie. Podział majątku to osobna sprawa. Sąd może go dokonać w wyroku rozwodowym na wniosek, ale tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

  • Mit: Wina wpływa na to, z kim zostaną dzieci.

    Fakt: To dwie różne rzeczy. O dzieciach sąd rozstrzyga, kierując się ich dobrem, a nie tym, kto odpowiada za rozpad małżeństwa.

Pytania i odpowiedzi

Do którego sądu składa się pozew o rozwód?

Do sądu okręgowego, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal tam mieszka. Gdy tak nie jest, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a gdy i tego nie da się ustalić, sąd miejsca zamieszkania powoda.

Czy trzeba mieć adwokata?

W sprawie o rozwód przed sądem okręgowym pierwszej instancji nie ma przymusu adwokackiego, więc można działać samemu. Przymus pojawia się przy skardze kasacyjnej. Osobna rzecz, że sprawa ze sporem o winę, dzieci albo majątek zwykle jest za trudna, żeby prowadzić ją bez pomocy.

Powiązane pytania

Podstawa i źródła

Sprawdzone 1 października 2026. Opłaty i przepisy podajemy w brzmieniu obowiązującym w dniu sprawdzenia. Wysokość opłat i praktyka sądów bywają zmieniane, więc kwoty potwierdzaj w sądzie właściwym dla twojej sprawy.

Autor: redakcja solo&co.

Opublikowano 14 sierpnia 2026, ostatnia aktualizacja 1 października 2026.

Zbierz sprawę w jednym miejscu

Oś czasu sprawy, dokumenty, wyliczenie kosztów dziecka i asystent odpowiedzi na trudne wiadomości. Całość pobierasz jako jeden plik, więc fakty nie muszą się trzymać pamięci.

Zacznij bez karty

O rozwodzie, winie, dzieciach i majątku rozstrzyga sąd, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy.

Wszystko na ten temat